Walkiria

01-03-2009 18:08

Nie wszyscy Niemcy byli 'tacy'

W 1995r miałem okazję zobaczyć genialny kryminał 'The usual suspects' Bryana Singera, który słusznie otrzymał dwa Oscary. Trzy lata później w 'Apt pupil'po raz pierwszy porusza problemu nazistowskiego dziedzictwa. Po latach, w obrazie 'Valkyrie' traktującej o okolicznościach zamachu na Adolfa Hitlera z 20 lipca 1944, powraca do tematyki związanej z II Wojną Światową. Nie wybitnej, nie wiekopomnej, ani złej, ani średniej ? po prostu dobrej. Pisząc tych kilka zdań, chciałbym uniknąć w pierwszej kolejności drobiazgowego sprawdzania zgodności z prawdą historyczną. Dość powiedzieć, że umieszczając w fabule wydarzenia autentyczne a mniej znane szerokiej publiczności, pokazał iż o luźną ekranizację nie chodziło również.

Dobór obsady w 'Valkyrii' - praktycznie cała czołówka aktorów,wyłączając oczywiście Toma Cruise?a, pochodzi z Europy, głównie Wielkiej Brytanii i Niemiec czy uderzające podobieństwo głównego bohatera do pierwowzoru, wskazywać może na wielką dbałość o szczegół, która zawsze znajdzie uznanie.

Pułkownik Claus von Stauffenberg, to typowy przykład Niemca który spotkał się z ideami Narodowego Socjalizmu w czasach, gdy większość Niemców akceptowało większość polityki i zmian proponowanych przez Narodowy Socjalizm. Któżnie chciałby pracy, samochodu, silnego przywódcy i poczucia dumy narodowej w chwili ogólnej pogardy dla swojego kraju, szalejącej inflacji, bezrobocia i niepewnego jutra - skutkówupokarzającego Traktatu Wersalskiego? Kim trzeba być wobec tego, aby w okresie gospodarczej prosperity, ogólnonarodowego uniesienia i pasma niekończących się sukcesów politycznych, umieć powiedzieć ? 'nie'. Prowokatorem, zdrajcą, głupcem czy wizjonerem?

U schyłku lat ?30tych Stauffenberg przystępuje do opozycji antyhitlerowskiej, skierowanej przeciwko najwyższym władzom NSDAP i niektórym punktom jej programu politycznego. Jego późniejsza wizja zawieszenia broni nie przewidująca ani pokoju z ZSRR, ani wydania zbrodniarzy wojennych - pokazuje pragmatyka starającego się wybrnąć z historycznej tragedii, której był współsprawcą. 1944 rok to czas, kiedy po klęsce pod Stalingradem od wschodu zbliża się nawałnica, Alianci Zachodni zdobywają Rzym oraz lądują w Normandii, trwają odwetowe naloty dywanowe. Po nominacji na szefa sztabu OKW -Naczelnego Dowództwa Wermachtu ? Stauffenberg, zyskuje bezpośredni i regularny dostęp do Kwatery Głównej i samego Hitlera. Jako członek spisku zbrojnego, mając do dyspozycji plan "Valkyrie? napisany przez generała Friedricha Olbrichta ? przywódcę spisku (przeredagowany na potrzeby sprzysiężenia, a zawierającego rozkazy mające pomóc przejąć władzę min. w Berlinie) , podejmuje się osobiście dokonać zamachu na życie Adolfa Hitlera.

Film odsłaniając ukryte mechanizmy sprawowania władzy- konflikt politycznych interesów, meandry podejmowania decyzji na najwyższych szczeblach państwowych, dylematy moralne przełożonych i podwładnych czy urzędowe drogi wędrówki rozkazów ? bardzo przekonująco pokazuje kulisy zamachu stanu. Z dialogów bohaterów dowiadujemy się o często umykających w dyskusjach 'oczywistościach' jak chociażby fakt, że nie wystarczy zgładzić samego Führera, lecz trzeba też zneutralizować cały podległy mu aparat policyjno-wojskowo-polityczny.

Jeśli idzie o fabularną stronę filmu, stopniowanie napięcia czy tempo akcji ujmę to tak : mimo znajomości faktów historycznych, momentami byłem o krok od uwierzenia w możliwość powodzeniu zamachu z 20 lipca 1944r.Jako, że to film o nazistach trudno pokazać patriotyzm i to w szeregach ludzi którzy pozostali we władzach do połowy 1944r. Być może dlatego na zawołanie gen. Ludwiga Beck?a 'Niech żyją Niemcy', odpowiada głucha cisza spiskujących. Czy aby na drodze do realizacji planu przejęcia władzy nie stała jakaś inna straszna świadomość, tajemnica, której poniekąd wszyscy byli świadomi ale nikt nie miał odwagi, aby nawet o niej mówić?

Obraz ten traktuje równocześnie o czymś, a nie o kimś. Równorzędnym głównym bohaterem jest idea oporu wobec zbrodniczego nazistowskiego systemu, którego ucieleśnieniem w Niemczech został Claus von Stauffenberg. Dlatego też nikogo nie usprawiedliwia ani nikogo nie tłumaczy pokazuje tylko, że nie wszyscy Niemcy byli 'tacy'.



PZdr

11-05-2009 12:14

walkiria

dobry film warty obejrzenia

05-09-2011 10:36

Film warty obejrzenia. Należy jednak pamiętać, że to, że Claus von Stauffenberg chciał zabić Hitlera nie oznacza od razu, że należy traktować go jak bohatera. Jego poglądy niewiele odbiegały od oficjalnej linii narodowego socjalizmu. Cytat z wikipedii:



Stauffenberg, uznawany współcześnie w demokratycznych Niemczech za bohatera narodowego, był konserwatywnym nacjonalistą. Jego poglądy względem niemieckiej wojny na Wschodzie i przeciwko Polsce były zgodne z ideologią niemieckiego nacjonalizmu o długiej tradycji, który nie ograniczał się wyłącznie do ideologii nazistowskiej. Podczas kampanii 1939 roku wyraził szereg nacjonalistycznych uwag na temat polskiego społeczeństwa oraz zadowolenie z użycia pracy niewolniczej przez Niemcy.